2.1 การสร้างแบบประเมิน

เครื่องมือที่ใช้ในการประเมินคุณภาพมาตรฐานโฮมสเตย์ในครั้งนี้ ใช้แบบประเมิน โดยมีเนื้อหาตามกรอบดัชนีชี้วัดคุณภาพมาตรฐานโฮมสเตย์ 8 ด้าน และ 43 ตัวชี้วัด กำหนดให้เป็นแบบมาตราส่วนประเมินค่า (Rating Scales) มี 6 ระดับ ได้แก่ ระดับมากที่สุด (5 คะแนน) ระดับมาก (4 คะแนน) ระดับปานกลาง (3 คะแนน) ระดับน้อย (2 คะแนน) ระดับน้อยที่สุด (1 คะแนน) และ
ระดับไม่มี/ไม่ทำ (0 คะแนน) ดังตัวอย่างบางส่วนของแบบประเมิน ดังนี้

(สำหรับตัวอย่างแบบประเมินฉบับสมบูรณ์อยู่ในภาคผนวก 1)

2.2 วิธีการประเมิน

วิธีการประเมินคุณภาพมาตรฐานโฮมสเตย์จะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ และขั้นตอนที่กำหนดไว้ โดยผู้ประเมินจะใช้แบบประเมินตามคู่มือฉบับนี้ และมีวิธีการประเมิน ดังนี้
2.2.1 กรรมการตรวจประเมินที่เข้าไปดำเนินการประเมินทุกคนจะเข้าไปในเขตพื้นที่ที่ตั้งโฮมสเตย์ที่ขอรับการประเมิน และเริ่มประเมินตามแบบที่กำหนดไว้
2.2.2 วิธีการวัดว่าในแต่ละตัวชี้วัดมีคุณภาพอยู่ในระดับใดนั้น ผู้ประเมินสามารถใช้วิธีการสอบถาม สังเกต และสัมภาษณ์ผู้ประกอบการ ผู้นำชุมชน และประชาชนในพื้นที่ ประกอบการตัดสินใจ
2.2.3 ในการดำเนินการตรวจประเมินแต่ละครั้ง คณะกรรมการตรวจประเมินปฏิบัติตามขั้นตอนต่อไปนี้
ขั้นตอนที่ 1 เลขานุการคณะกรรมการตรวจประเมินประจำจังหวัดประสานงานคณะกรรมการทั้งหมด เพื่อประชุมเตรียมความพร้อมและกำหนดวันประเมิน
ขั้นตอนที่ 2 แจ้งกำหนดการประเมินไปยังสำนักงานพัฒนาการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวละกีฬา หรือที่ศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยเพื่อการพัฒนาภาคพื้นเอเชียและแปซิฟิค
ขั้นตอนที่ 3 คณะกรรมการเดินทางเข้าพื้นที่เพื่อตรวจประเมินโฮมสเตย์ตามกำหนดการ โดยใช้แบบประเมินตามตัวอย่างในคู่มือคัดสรร ฯ (ถ่ายเอกสาร)

2.2.4 เมื่อกรรมการแต่ละคนประเมินเสร็จแล้ว เลขานุการของคณะกรรมการฯ

จะเป็นผู้รวบรวมผลการประเมินเพื่อดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูล ตามวิธีการที่กำหนดไว้ในข้อ 2.3 หลังจากนั้นนำผลการวิเคราะห์เสนอประธานคณะกรรมการ เพื่อส่งไปยังสำนักงานพัฒนาการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬาต่อไป โดยเอกสารที่ส่ง ประกอบด้วย ผลของการประเมินของคณะกรรมการทุกคน และสรุปผลการประเมิน
2.2.5 เมื่อสำนักงานพัฒนาการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ตรวจสอบความถูกต้องของผลการประเมินแล้วส่งผลการประเมินให้คณะกรรมการที่ปรึกษาโครงการพิจารณา และรับรองผลดังกล่าว หลังจากนั้นจะแจ้งให้ผู้ประกอบการโฮมสเตย์ทราบผลโดยแจ้งผ่านจังหวัดที่โฮมสเตย์ตั้งอยู่

2.3 การวิเคราะห์ข้อมูล

2.3.1 หลักการวิเคราะห์
หลังจากที่คณะกรรมการ ลงในพื้นที่ตั้งโฮมสเตย์ ที่ขอรับการประเมิน และได้ดำเนินการประเมินตามแบบประเมินเรียบร้อยแล้ว จะนำแบบประเมินดังกล่าวมาประมวลผลและวิเคราะห์ข้อมูล โดยวิธีการทางสถิติ ซึ่งมีรายละเอียดการวิเคราะห์โดยสมการ ดังนี้

= + + + + + + +

ความหมายของสัญลักษณ์

คือค่าเฉลี่ยทั้งหมด
คือค่าเฉลี่ยด้านที่พัก
คือค่าเฉลี่ยด้านอาหารและโภชนาการ
คือค่าเฉลี่ยด้านความปลอดภัย
คือค่าเฉลี่ยด้านการจัดการ
8nvค่าเฉลี่ยด้านกิจกรรมท่องเที่ยว
คือค่าเฉลี่ยด้านสภาพแวดล้อม
คือค่าเฉลี่ยด้านมูลค่าเพิ่ม
คือค่าเฉลี่ย ด้านการส่งเสริมการตลาด

2.3.2 การจัดลำดับความ สำคัญของมาตรฐานแต่ละด้านจากการวิเคราะห์ความคิดเห็นของผู้เข้าร่วมสัมมนา
โฮมสเตย์ของ สำนักงานพัฒนา การท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา เมื่อวันที่ 22 กันยายน 2546 ซึ่งผู้เข้าสัมมนาประกอบด้วย นักวิชาการด้านการท่องเที่ยว ผู้ประกอบการโฮมสเตย์ และ ผู้สนใจทั่วประเทศ ได้จัดลำดับ ความสำคัญของมาตรฐานคุณภาพทั้ง 8 ด้าน สรุปได้ดังนี้

ความสำคัญลำดับที่ 1 ได้แก่ มาตรฐานด้านความปลอดภัย ( )
ความสำคัญลำดับที่ 2 ได้แก่ มาตรฐานด้านที่พัก ( )
ความสำคัญลำดับที่ 3 ได้แก่ มาตรฐานด้านอาหารและโภชนาการ ( )
ความสำคัญลำดับที่ 4 ได้แก่ มาตรฐานด้านการจัดการ ( )
ความสำคัญลำดับที่ 5 ได้แก่ มาตรฐานด้านกิจกรรมท่องเที่ยว ( )
ความสำคัญลำดับที่ 6 ได้แก่ มาตรฐานด้านมูลค่าเพิ่ม ( )
ความสำคัญลำดับที่ 7 ได้แก่ มาตรฐานด้านสภาพแวดล้อม ( )
ความสำคัญลำดับที่ 8 ได้แก่ มาตรฐานด้านการส่งเสริมการตลาด ( )
2.3.3 การสร้างสมการเพื่อนำ ไปหาค่าเฉลี่ยรวม จากผลการจัดลำดับความ สำคัญตามข้อ 2.3.2 สามารถนำมาสร้างเป็นสมการได้ ดังนี้

= 0.19 + 0.17 + 0.22 + 0.14 + 0.11 + 0.06 + 0.08 + 0.93

สำหรับวิธีหาค่าน้ำหนัก ของแต่ละด้าน ตามข้อ 2.3.3 ดังนี้
1) รวมค่าน้ำหนักทั้ง 8 ด้าน ดังนี้ 1+2+3+4+5+6+7+8=36
2) หาค่าน้ำหนักของมาตรฐานแต่ละด้าน ดังนี้

หมายเหตุ : ค่าน้ำหนักมาตรฐานคุณภาพด้านที่มีลำดับความสำคัญอันดับ 1 ให้คะแนนสูงสุด คือ 8 ส่วนลำดับความสำคัญรองลงมาให้คะแนนลดลง ตามลำดับความสำคัญ ดังตารางข้างต้น

2.3.4 ตัวอย่างการวิเคราะห์ข้อมูลของกรรมการหลังการประเมิน วิธีหาค่าเฉลี่ยของมาตรฐานคุณภาพโฮมสเตย์แต่ละด้าน จากผลการให้คะแนนของกรรมการ ภายหลังการประเมิน ดังตัวอย่าง เช่นสมมติว่าในการประเมินโฮมสเตย์แห่งหนึ่งชื่อ “โฮมสเตย์ในฝัน” มีกรรมการประเมิน 6 คน ประเมินตามแบบประเมินที่กำหนด เมื่อเสร็จสิ้นการประเมินเลขานุการได้นำผลการให้คะแนนของกรรม การแต่ละคนบันทึก และคำนวณเพื่อสรุปผล ดังนี้

มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ลำดับที่ ตัวชี้วัด ผลคะแนนของกรรมการคนที่ ค่าเฉลี่ย 1 2 3 4 5 6 1) ด้านที่พัก 1.1. 1 5 4 5 4 5 4 4.50 1.2. 2 4 4 4 5 3 4 4.00 1.3. 3 5 5 4 3 4 3 4.00 1.4. 4 3 3 3 4 4 4 3.50 1.5. 5 4 4 4 3 3 3 3.50 1.6. 6 2 3 3 3 5 4 3.33 1.7. 7 3 3 4 3 4 4 3.50 ค่าเฉลี่ย   3.71 3.71 3.86 3.57 4.00 3.71 = 3.76