เกณฑ์มาตรฐาน

ตัวชี้วัด

วิธีการวัด/ ประเมิน

1. ที่พัก

1.1  ลักษณะบ้านพักที่ เป็นสัดส่วน

1. เป็นบ้านที่มีลักษณะมั่นคง 
2. เป็นบ้านที่เจ้าของบ้านแบ่งปันที่นอน หรือห้องนอน อย่างเป็นสัดส่วนหรืออาจปรับปรุงต่อเติมที่พักที่ติดกับบ้านเดิมเพื่อใช้เป็นที่นอน หรือห้องนอน

1. มีที่นอนและเครื่องนอนสำหรับนักท่องเที่ยว เช่นเตียง ฟูก ผ้าปู หมอน ผ้าห่ม  หรือเสื่อ    
2. ที่นอนและเครื่องนอน ได้รับการทำความสะอาดอยู่เสมอ มีการเปลี่ยนเครื่องนอนสำหรับนักท่องเที่ยวเข้าพักใหม่ทุกครั้ง หรือตามความเหมาะสมมีมุ้ง หรือมุ้งลวดเพื่อป้องกันยุง  และแมลง
3. มีราวตากผ้าหรือที่เก็บเสื้อผ้า
4. ในหมู่บ้านเดียวกันควรมีสภาพของการให้บริการเครื่องนอนที่ไม่มีความแตกต่างกันมากนัก

1. มีความมิดชิดปลอดภัย
2. มีที่ล็อคประตูในสภาพใช้งานได้ดี มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก
3. มีขนาดของห้องน้ำที่เหมาะสมไม่คับแคบหรือมีหลังคาต่ำเกินไปจน ก่อให้เกิดอันตรายแก่นักท่องเที่ยว
4. มีการแยกขันสำหรับตักอาบน้ำ
5. น้ำที่ใช้มีความสะอาดอาจเป็นประปาหมู่บ้าน ประปาภูเขา หรือน้ำดิบที่ปล่อยไว้ระยะหนึ่ง
6. มีถังขยะในห้องน้ำ
7. มีที่แขวน หรือราวตากผ้าในบริเวณห้องน้ำ

1. มีพื้นที่พักผ่อนภายในบ้านหรือบริเวณโดยรอบ ที่สามารถนั่งหรือนอน  และมีบรรยากาศผ่อนคลาย เช่น ลานบ้าน  ใต้ต้นไม้  ศาลาหน้าบ้าน
2. มีการรักษาความสะอาดบริเวณรอบบ้าน สวนครัว  ต้นไม้  ไม้ดอกไม้ประดับ  ร่องน้ำ อยู่เสมอ

1. มีปริมาณ และประเภทอาหารที่เหมาะสม
2. มีการปรุงอาหารอย่างถูกสุขลักษณะโดยใช้วัตถุดิบส่วนใหญ่จากท้องถิ่น

1. มีภาชนะที่สะอาดไว้เก็บน้ำ มีฝาปิดมิดชิด
2. มีน้ำดื่มที่สะอาด ผ่านกระบวนการทำความสะอาดมาแล้วและไม่มีตะกอน

1. มีภาชนะใส่อาหาร  เช่นถ้วย ชาม จาน ช้อน ช้อนกลาง ทัพพี โถข้าวหรืออาจเป็นวัสดุธรรมชาติ เป็นต้น อยู่ในสภาพที่สะอาดและปลอดภัย ไม่มีคราบ กลิ่นคาว และกลิ่นอับ

2.4 ห้องครัว และอุปกรณ์ที่ใช้ในครัวถูกสุขลักษณะ

1. ครัวอาจอยู่ในบ้าน หรือแยกจากตัวบ้านก็ได้  และมีการดูแลความสะอาดอยู่เสมอ
2. มีภาชนะหรืออุปกรณ์การเก็บ เครื่องปรุง วัตถุดิบ ที่สะอาดสามารถป้องกันเชื้อโรคและสิ่งสกปรก  เช่น มีที่เก็บมิดชิด ที่แขวน หรือมีฝาชีครอบ  หรือคลุมผ้าสะอาด
3. มีการจัดการขยะที่ถูกสุขลักษณะ

1. มีการอบรมการปฐมพยาบาลเพื่อช่วยเหลือนักท่องเที่ยวในกรณีที่เกิดเจ็บป่วย หรือได้รับอุบัติเหตุ
2. มียาสามัญประจำบ้าน ที่อยู่ในสภาพพร้อมใช้(ยังไม่หมดอายุ)
3. มีข้อมูลสุขภาพของนักท่องเที่ยว เช่น โรคประจำตัว หรือภูมิแพ้ มีข้อมูลการประกันสุขภาพ และญาติหรือผู้ดูแล

1. มีการแจ้งให้ผู้ใหญ่บ้านหรือกำนัน รับทราบ ขณะมีนักท่องเที่ยวในบ้าน
2. มีการจัดระบบการดูแลรักษาความปลอดภัย ในชีวิตและทรัพย์สินสำหรับนักท่องเที่ยว
3. มีเครื่องมือสื่อสารที่สามารถติดต่อกับหน่วยงาน ที่รับผิดชอบได้ในกรณีฉุกเฉิน

4.1 การต้อนรับและสร้างความคุ้นเคย

1. มีการแนะนำนักท่องเที่ยวเกี่ยวกับสมาชิกในครัวเรือนทุกคน  เพื่อรู้จักและเรียนรู้วิถีชีวิตของเจ้าของบ้านผ่านกิจกรรมต่าง ๆ เช่น เก็บผักสวนครัวร่วมกัน  ทำกับข้าวร่วมกัน รับประทานอาหารร่วมกัน เป็นต้น

1. เจ้าของบ้านมีการใช้รูปภาพหรือกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การไปไร่-นา ออกทะเล  เก็บใบชา ทอผ้า จักสาน เป็นต้น  เพื่อนำไปสู่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในวิถีชีวิต ประวัติศาสตร์ ประเพณี วัฒนธรรม กับนักท่องเที่ยว อย่างเหมาะสม

5. รายการนำเที่ยว

1. มีการวางแผนโปรแกรมและกิจกรรมการท่องเที่ยวของกลุ่มโฮมสเตย์ร่วมกับกลุ่มอื่นของชุมชนเพื่อการกระจายรายได้อย่างเป็นธรรม สู่ชุมชนและกลุ่มกิจกรรมอื่น
2. มีรายการนำเที่ยวที่สามารเผยแพร่ให้แก่นักท่องเที่ยวได้อย่างชัดเจน และสอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงของชุมชน

1. มีข้อมูลรายละเอียดกิจกรรมในรายการท่องเที่ยวที่   หลากหลายแตกต่างกันตามภูมิศาสตร์ ฤดูกาล  และสภาพสังคมวัฒนธรรม ของท้องถิ่น   เพื่อให้นักท่องเที่ยวตัดสินใจเลือกได้

1. กลุ่มหรือเจ้าของบ้านเป็นผู้นำเที่ยวเพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับทรัพยากรสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม ศิลปะ สถาปัตยกรรม การแสดง    ความเชื่อ   ภายในชุมชนแก่นักท่องเที่ยว

1. มีแหล่งท่องเที่ยว กิจกรรม หรือวิถีวิตที่ดึงดูดความสนใจของนักท่องเที่ยวซึ่งอาจเป็นแม่น้ำ ภูเขา วัด เจดีย์ สวนผลไม้ แปลงผัก   การทำนา เป็นต้น

6.2 การดูแลรักษา แหล่งท่องเที่ยว

1. มีกฎกติกาการใช้ทรัพยากรการท่องเที่ยวที่ชัดเจนเพื่อให้ การใช้ประโยชน์เป็นไปอย่างยั่งยืน เช่น ปริมาณนักท่องเที่ยวที่ ชุมชนรองรับได้  การไม่นำเอาพันธุ์พืช สัตว์ป่าและของป่าออก จากพื้นที่ ตามกฎหมายรัฐ และตามข้อตกลงของชุมชน
2. กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับงานการฟื้นฟู  การอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยว เช่น การปลูกป่า  การจัดค่ายอนุรักษ์สำหรับเยาวชน เป็นต้น

1. ข้อกำหนดและแนวทางปฏิบัติในการลดผลกระทบด้านลบ     ทางการท่องเที่ยวอย่างถูกวิธี เช่น การแยกขยะ  ไม่เผาขยะ  เป็นต้น

1. มีสถาปัตยกรรม หรือ สิงที่บ่งบอกถึงเอกลักษณ์ของวัฒนธรรม วิถีชีวิตดั้งเดิม เช่น เรือนพื้นถิ่น ครกกระเดื่อง บ่อน้ำ เป็นต้น
2. มีการรวบรวมองค์ความรู้ด้านวัฒนธรรมท้องถิ่น เพื่อนำสู่การเผยแพร่ แก่นักท่องเที่ยว
3. มีแนวทางในการฟื้นฟู อนุรักษ์ และถ่ายทอดวัฒนธรรม  ศิลปะ และ การละเล่นพื้นบ้าน
4. ผู้แสดงทางวัฒนธรรม และผู้เกี่ยวข้องเข้าใจ และรับรู้ในกระบวนการการนำเสนอ หรือรูปแบบมีส่วนร่วมในการวางแผน และนำเสนออย่างภาคภูมิใจ

1. เป็นการดำเนินวิถีชีวิตที่เป็นปกติ เช่น การประกอบอาชีพ การทำกิจกรรม ทางศาสนาหรือตามความเชื่อ  ไม่มีการดัดแปลง หรือจัดทำขึ้นใหม่ เพื่อตอบสนองความต้องการของนักท่องเที่ยว

8.1  การท่องเที่ยวให้เป็นเพียงรายได้เสริมโดยไม่กระทบต่ออาชีพหลักของตนเอง

1. มีความรู้ความเข้าใจว่าการท่องเที่ยวเป็นรายได้เสริม โดยไม่มุ่งเน้นจำนวนนักท่องเที่ยวเพื่อเพิ่มผลกำไร หรือมี การลงทุนเพื่อตอบสนองความต้องการของนักท่องเทียวฝ่ายเดียว

8.2 ผลผลิต/ผลิตภัณฑ์จากชุมชน เพื่อเป็นของที่ระลึก หรือของฝาก

1. มีผลผลิตหรือผลิตภัณฑ์ชุมชนหรือชุมชนใกล้เคียงนำมาจำหน่ายแก่นักท่องเที่ยวได้   ทั้งเป็นของบริโภค   สิ่งประดิษฐ์  สิ่งทอ  ของที่ระลึก โดยใช้วัสดุ และวัตถุดิบท้องถิ่นเป็นหลัก

9. การบริหารของกลุ่มโฮมสเตย์

9.1 การรวมกลุ่มของชาวบ้าน

1. การบริหารจัดการ ต้องเป็นการรวมกลุ่ม โดยการมีส่วนร่วม ของชุมชน  สมาชิกกลุ่ม และชุมชน ต้องมีความรู้ ความเข้าใจ แนวคิด หลักการ วัตถุประสงค์ วิธีการของโฮมสเตย์

9.2 คณะกรรมการกลุ่มโฮมสเตย์

1. มีการเลือกตั้งคณะกรรมการบริหารงาน ได้แก่ ประธาน
   รองประธาน  เหรัญญิก และกรรมการฝ่ายต่างๆ ตามความเหมาะสมของแต่ละชุมชน
2. คณะกรรมการทุกคน ต้องมีความรู้ ความเข้าใจในปรัชญาหลักการ ขั้นตอน วิธีการทำงานของโฮมสเตย์ ตามบทบาทหน้าที่ที่แต่ละคนได้รับมอบหมาย

1. มีกฎ กติกา วาระการทำงาน การทำงานร่วมกันของคณะกรรมการ เช่น การจัดประชุมอย่างต่อเนื่องก่อนจะรับนักท่องเที่ยว และหลังรับนักท่องเที่ยว หรือจัดประชุมประจำเดือน
2. มีการจัดสรรเงินรายได้เข้ากองทุนส่วนกลางของชุมชนเพื่อสาธารณประโยชน์ของชุมชน
3. มีแนวทางในการทำงานของคณะกรรมการตามหลักเกณฑ์ต่อไปนี้
1. มีหลักเกณฑ์การเปิดรับสมาชิก โฮมสเตย์
2. มีการกำหนดขีดความสามารถในการรองรับนักท่องเที่ยว
3. มีแนวปฏิบัติในหมุนเวียนการให้บริการ เช่น บ้าน รถ เรือ มัคคุเทศก์  เป็นต้น
4. มีแนวปฏิบัติในการคิดราคาที่เป็นที่ยอมรับของกลุ่ม

1. มีแนวปฏิบัติในการจองล่วงหน้า
2. มีข้อปฏิบัติตัวสำหรับนักท่องเที่ยว
3. มีการลงทะเบียนนักท่องเที่ยวเพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการเตรียมการ และให้บริการแก่นักท่องเที่ยว
4. มีการชำระเงินล่วงหน้าในอัตราส่วนที่ทางกลุ่มเป็นผู้กำหนด
5. มีการจัดทำสถิตินักท่องเที่ยว

1. มีการระบุค่าธรรมเนียมและค่าบริการต่างๆที่ชัดเจน และเป็นปัจจุบัน ไว้ในข้อมูลการประชาสัมพันธ์ เช่น  ค่าที่พัก  ค่าอาหาร ค่านำเที่ยว   ซึ่งอาจคิดเป็นรายหัวหรือคิดในลักษณะเหมาจ่าย เป็นต้น

10.ด้านประชาสัมพันธ์

1. มีละเอียดแหล่งท่องเที่ยวในชุมชนหรือบริเวณใกล้เคียง และกิจกรรมการ ท่องเที่ยวผลิตออกเป็นเอกสาร เช่น แผ่นพับ แผนที่การเดินทาง ค่าใช้จ่ายและสถานที่ติดต่อ

1. มีเป้าหมาย แผนงานและการประสานงานการเผยแพร่  ประชาสัมพันธ์